[T] Materiał pomocniczy
--- Geneza powstania ---

Współczesny język teutoński jest ostatnim etapem formowania się mowy na Wyspach. Jest to przede wszystkim język germański (Enderasjanie), choć nie wolno zapominać o słowiańskim komponencie (Slavianie).

Slavianie przybyli na Wyspy Teutońskie w wyniku Wielkiej Wędrówki Ludów w latach 380-460. W swoim nowym domu zastali Enderasjan, którzy, z czasem wyparci z pierwotnych siedlisk, zamieszkali na wschodzie Teutonii. Slavianie nie znali pisma, dlatego przejęli i dostosowali do swoich potrzeb enderaskie runy. Cechą charakterystyczną języka staroslaviańskiego były samogłoski nosowe oraz spółgłoski szczelinowe, których nie można odnaleźć we współczesnym języku teutońskim (oprócz š oraz tsš). Z języka staroslaviańskiego przetrwał przede wszystkim system partykuł trybów oraz sposób tworzenia zaimków dzierżawczych.

Z języka enderaskiego współczesna teutońszczyzna odziedziczyła znacznie więcej. Przede wszystkim dlatego, że językiem enderaskim posługiwała się ludność bardziej zaawansowana technicznie, a przez to dysponująca większym zasobem słownictwa, które z czasem przejmowali Slavianie. Język enderaski dysponował na przykład rodzajnikami określonymi i nieokreślonymi, które to zaniknęły we współczesnym języku.

Przedostatnia faza rozwoju to język hergolienowski. Cechą charakterystyczną tego etapu mowy mieszkańców Wysp jest występowanie dwóch rodzajów w liczbie mnogiej (męsko- i niemęskoosobowy) oraz rodzajników uprzejmych. Te cechy nie zostały odziedziczone przez współczesny język teutoński. Teutońszczyzna odziedziczyła natomiast partykuły czasów. W epoce hergolienowskiej opracowano również alfabet oparty na alfabecie łacińskim, który służy do zapisu języka teutońskiego.

--- Fonetyka ---

Aa | Áá | Bb | Dd | Ee | Ff | Gg | Hh | Ii | Jj | Kk | Ll | Mm | Nn | Oo | Óó | Pp | Rr | Ss | Šš | Tt | Th | Ts | Uu | Úú | Vv | Zz

Znaki Áá, Óó oraz Úú oznaczają dyftongi, czyli połączenia dwóch samogłosek, które wymawia się, jak pojedyczną.
ú [ʊɪ] 'ui'
á [aɪ] 'ai'
ó [ɔɪ] 'oi'

Należy pamiętać, że język teutoński wymaga o wiele większej przestrzeni rezonansowej podczas wymowy samogłosek, niż jest to w przypadku języka polskiego. Zwiększenie przestrzeni rezonansowej można osiągnąć przez obniżenie dolnej szczęki podczas wymowy samogłosek.

Większość spółgłosek wymawia się w języku teutońskim, jak w języku polskim, oprócz:

  • š -> sz /∫/
  • th -> jak angielskie the /θ/
  • ts -> ts /ts/
  • r -> języczkowo (tylnie) /ʁ/ lub samogłoskowo /ɐ/
  • h -> po a, o, u jak ach /x/, po i, e jak ich /ç/

Akcent w języku teutońskim jest dynamiczny.

W słowach rodzimych zawsze pada na rdzeń np.: úre Nakt - noc, špraki - mówić.

W słowach zapożyczonych zawsze pada na ostatnią sylabę np.: úr Sarmatsie - Sarmacja, úr Empor - cesarz.

Jako, że w języku teutońskim rzeczowniki osobowe posiadają tę samą liczbę mnogą, w słowach rodzimych rodzaju żeńskiego w liczbie mnogiej akcent przesunie się na ostatnią sylabę.

úr Kong (król) -> úre Konge (królowa)

ALE

úren Kongen (królowie) -> úren Kongen (królowe)

--- Podstawowe zasady gramatyki ---

1. Rzeczownik

Rzeczownik jest praktycznie jedyną odmienną częścią mowy w języku teutońskim. Podlega deklinacji, czyli odmianie przez przypadki, które występują w liczbie trzech. Rzeczownik posiada również rodzajnik: męski (úr), żeński (úre) oraz zbiorczy w liczbie mnogiej (úren). Występują dwa rodzaje deklinacji.

Deklinacja I
Dotyczy rzeczowników rodzaju męskiego, żeńskiego oraz wszystkich w liczbie mnogiej.
Znaczenie:
Mianownik
Celownik
Biernik
KRÓL
úr Kong
úrs Kong
úrn Kong
KRÓLOWA
úre Konge
úres Konge
úren Konge
KRÓLOWIE/KRÓLOWE
úren Kongen
úrens Kongen
úrenn Kongen

Tak więcej w pierwszej deklinacji dodajemy odpowiednie końcówki do rodzajnika.
Deklinacja II
Dotyczy tylko rzeczowników rodzaju męskiego, które są zakończone na samogłoskę -e.
Zanczenie:
Mianownik
Celownik
Biernik
GÓRA
úr Geberge
úrs Geberges
úren Gebergen
GÓRY
úren Gebergen
úrens Gebergen
úrenn Gebergen

Tak więc w tym przypadku deklinacji dodajmy końcówki w liczbie pojedynczej zarówno do rodzajnika, jak i do rzeczownika.

W języku teutońskim nie występuje dopełniacz. Wyrażenie przynależności czegoś do czegoś następuje przez przyimek ik, który zawsze łączy się z celownikiem.

úren Gebergen ik úrs Kong - góry króla

2. Przymiotnik i przysłówek

Przymiotnik i przysłówek posiadają taką samą formę, dlatego przymiotnikiem nazywamy część mowy, która występuje w funkcji przydawki (opisuje inną część mowy, najczęściej rzeczownik), w innych przypadkach mamy do czynienia z przysłówkiem. Przymiotnik występujący w funkcji przypadki stoi pomiędzy rodzajnikiem rzeczownika, a rzeczownikiem. Przymiotnik i przysłówek są nieodmiennymi częściami mowy w języku teutońskim, choć przymiotnik otrzymuje końcówki rodzajowe, gdy występuje w funkcji przydawki.

úr šóiš Lande - piękny kraj [r. męski]
úre šóiše Gazete - piękna gazeta [r. żeński]
úren šóišen Landen/Gazeten - piękne kraje/gazet [l. mnoga]

Przymiotnik można stopniować. Stopniowanie odbywa się przez dodanie odpowiednich prefiksów i sufiksów:

Stopień
równy
wyższy
najwyższy
Przymiotnik
šóiš (piękny)
vóršóiš (piękniejszy)
fóršóišess (najpiękniejszy)

Przymiotnik w każdym stopniu otrzymuje końcówki rodzajowe, jeśli występuje w funkcji przydawki.

3. Zaimek

Jest również nieodmienną częścią mowy w języku teutońskim.
Zaimek osobowy
Á - ja
Tu - ty
Or - on
Ore - ona
Áen - my
Ten - wy
Oren - oni/one
Zaimek dzierżawczy
Áik/Ajk - mój/moja/moje...
Tik - twój/twoja/twoje...
Orik - jego
Orek - jej
Áenk - nasz/nasza/nasze...
Tenk - wasz/wasza/wasze...
Orenk - ich

4. Czasownik

Czasownik jest również nieodmienną częścią mowy, choć może zostać użyty w różnych czasach, trybach i stronach.

Czasy w języku teutońskim wyrażane są przy pomocy partykuł czasów, które stoją pomiędzy podmiotem zdania (wykonawcą czynności), a orzeczeniem (czasownikiem).

Partykuły czasów:
Partykuły czasów:
- iv (czas teraźniejszy),
- vil (czas przyszły),
- af (czas przeszły o aspekcie dokonanym),
- ef (czas przeszły o aspekcie niedokonanym).

Przykład użycia
Áik Pater iv'špraki (Mój ojciec mówi)
Áik Pater vil špraki (Mój ojciec będzie mówił)
Áik Pater af špraki (Mój ojciec powiedział)
Áik Pater ef špraki (Mój ojciec mówił)

Użycie partykuły iv wiążę się ze specjalną interpunkcją. Tylko pomiędzy tą partykułą, a czasownikiem występuje apostrof. Jeśli czasownik zaczyna się na f- lub v-, wtedy opuszcza się tę spółgłoskę w czasowniku np.: Á iv'verdi = Á iv'erdi = jestem.

Czasownik może zostać użyty również w trzech trybach: oznajmującym, przypuszczającym i rozkazującym.

Tryb oznajmujący nie posiada własnej partykuły (są to partykuły czasów). Tryb przypuszczający wyraża partykuła bim, natomiast rozkazujący ifá. Partykuły te stosuje się tak, jak partykuły czasów.

Czasownik może występować również w trzech stronach: czynnej, zwrotnej i biernej. Strona zwrotna wyrażona jest przez nieodmienny zaimek zwrotny sa, który stoi za czasownikiem. Strona bierna została opisana między innymi tutaj.

5. Imiesłów

Imiesłów jest nieodmienną częścią mowy utworzoną od czasownika. W języku teutońskim występują dwa rodzaje imiesłowów:

a) imiesłów bierny, który tworzy się przez dodanie prefiksu oraz wstawienie sufiksu w miejsce końcówki bezokolicznika -i.
b) imiesłów czynny, który tworzy się przez dodanie sufiksu.
Czasownik
imiesłów bierny
imiesłów czynny
špraki (mówić)
gešpraked (mówiony, powiedziany)
špraked (mówiący)
verdi (być)
geverded (były)
verded (będący)

Jeśli imiesłów występuje w formie przydawki, zachowuje się tak samo, jak przymiotnik (otrzymuje końcówki rodzajowe).

--- Przydatne słówka ---
špraki - mówić
verdi - być
voneri - mieszkać
gó - iść
lovi - kochać
úr Kong, en - król
úr Lande, n - kraj, ojczyzna
úr Hus, en - dom
úre Štata, s - miasto
úr Thing, en - senat
šóiš - piękny, pięknie
natsioniš - narodowy
gelloniš - kiepski
magniš - wielki
gut - dobry

--- Przykładowy tekst ---

Á iv'neni sa Vilhelm ond á iv'oneri in úrs šóiš Kongrak Teutonies in úrs Silber Horn. Silber Horn iv'erdi úre Hóptštata ik úrs Teutonies. Á iv'lovi áik Landen. In úrs Silber Horn úr Thing iv'erdi. Kongrak Teutonie iv'erdi úr Tál ik Hertsograk Sarmatsies. Á iv'špraki teutoniš ond á vil špraki or vórgut!
aɪ if'ne:nɪ sa 'vɪlhelm ɔnd aɪ if'o:neʁɪ in ʊɪʁs '∫ɔɪ∫ 'koŋʁak teʊto:'niəs in ʊɪʁs 'sɪbɐ 'xɔʁn. 'sɪbɐ 'xɔʁn if'ɐdɪ ʊɪʁə 'hɔɪpt∫a:ta: ik ʊɪʁs teʊto:'niəs. aɪ if'lo:vɪ aɪk 'landən. in ʊɪʁs 'sɪbɐ 'xɔʁn ʊɪɐ 'θiŋ if'ɐdɪ. 'koŋʁak teʊto:'niə if'ɐdɪ ʊɪɐ 'taɪl ik hɐ'tsɔgʁak saʁma:'tsiəs. aɪ if'∫pʁa:kɪ teʊ'to:nɪ∫ gʊt ɔnd aɪ vɪl '∫pʁa:kɪ oɐ 'fɔɪɐgʊt.
Nazywam się Wilhelm i mieszkam w pięknym Królestwie Teutonii w Srebrnym Rogu. Srebrny Róg jest stolicą Teutonii. Kocham moją ojczyznę. W Srebrnym Rogu mieści się Senat. Królestwo Teutonii jest częścią Księstwa Sarmacji. Mówię dobrze po teutońsku i będę mówił jeszcze lepiej!