Jeryzacja nowoteutońska
Seria wydawnicza: Język teutoński

VORWORT

Artykuł ten powstał jako odpowiedź na moje przemyślenia nad językiem teutońskim, który, nie będę tego ukrywał, nie należy do oryginalnych, ale tworząc go kierowałem się przede wszystkim prostotą. Nikt nie chciałbym się zapoznać z mową, w której występowałyby nieregularności (których w teutońskim brak), albo z rozbudowanym systemem kauzalnym. Pewnie niewielu przeczyta ten artykuł z zainteresowaniem. Służyć ma przede wszystkim usystematyzowaniu moich przemyśleń i być może ich późniejszemu wykorzystaniu.

Język teutoński na wyspach skolonizowanych w XVII wieku znalazł się pod intensywnymi wpływami słowiańskiego języka Awów od XVIII wieku. Wzajemne stosunki językowe Teutończyków i Awów miały o wiele większy wpływ na język słowiańskich mieszkańców Awii, z którą Teutonia utrzymywała bardzo bliskie kontakty. Niemniej i Awowie wnieśli coś nowego i nieznanego szczepowi germańskiemu- jeryzację.

Proces jeryzacji powiązany jest ściśle z zasadą sylab otwartych tj. każda sylaba kończyć musi się na samogłoskę. Teutończycy w celu zachowania wyżej wspomnianej zasady przejęli od Awów jer twardy, zamykający (prawie) każdą sylabę zakończoną na spółgłoskę (chodzi tutaj zwłaszcza o końcówki wyrazów).

Wymowę jeru, nazywanego po teutońsku úrü (wym. ʊɪʁъ), możemy uzyskać przez wyraźniejszą, agresywniejszą wymowę spółgłoski stojącej przed jerem. Efektem tego zabiegu powinno być lekko słyszalne na końcu sylaby (normalnie zamkniętej) y lub u, dlatego jer nazywany jest również samogłoską krótszą od krótkiej i takiej zasady należy się trzymać przy wymowie jeru.

Jak już to napisałem na początku tego artykułu, jer wchodził na ostatnie miejsce zamkniętej sylaby (końcówki wyrazów) , żeby przekształcić ją w sylabę otwartą. Jak wygląda to na przykładzie rodzimy słów teutońskich, obrazuje to ta tabela:
Sarmacki
król
królestwo
część
stawać się
Sarmacja
Teutoński
Kong ('kɔng)
Kongrak (kɔng'ʁak)
Tál ('taɪl)
var ('vaɐ)
Sarmatsie (saʁma'tsiə)
Nowoteutoński
Konögü ('kɔnøgъ)
Konögörakü (kɔnøgø'ʁakъ)
Tálü ('taɪlъ)
varü ('vaʁъ)
Sarömatsie (saʁøma'tsiə)

Jak można zaobserwować na przykładzie słowa Kong oraz Kongrak jer przechodzi w pełną samogłoskę ö, której brak w języku teutońskim. Uzyskuję się ją przez zwiększenie przestrzeni rezonansowej w jamie ustnej (możliwe niskie opuszczenie dolnej szczęki), zaokrąglenie ust, jak przy wymowie o, ale wymowa e.

Zasada przejścia jeru w pełną samogłoskę obowiązuje również w przypadku tworzenia liczby mnogiej (- enü lub - nü) i II deklinacji np.:
Sarmacki
królowie
królestwa
części
Teutoński
Kongen ('kɔngən)
Kongraken (kɔng'ʁakən)
Tálen ('taɪlən)
Nowoteutoński
Konögöenü ('kɔnøgønъ)
Konögöraköenü (kɔnøgø'ʁakønъ)
Tálöenü ('taɪlønъ)

Deklinacja II: góra -> Geberge -> Geberöge
Przypadki
Mianownik
Celownik
Biernik
Deklinacja II: teutoński/nowoteutoński
úr Geberge / úrü Geberöge
úrs Geberges / úrösü Geberögesü
úrn Gebergen / úrönü Geberögenü

Dialekt nowoteutoński nie jest językiem literackim, nie posiada również oficjalnej formy pisanej. Najczęściej używany jest w Złotym Grodzie przez jego mieszkańców na ulicach, w domu, miejscach pracy. Obecnie obserwuje się zanik tego dialektu na rzecz oficjalnego języka teutońskiego w innych miastach i zakątkach Rejencji Nowej Teutonii.
Dotacje
1 000,00 lt
Dotychczasowi donatorzy: Adrian Maksymilian Józef Alatriste, Gotfryd Slavik de Ruth.
Serduszka
7 661,00 lt
Ten artykuł lubią: Krzysztof St. M. Kwazi, Yutte Pónkrokk, Mateusz Wilhelm, Adunaphel Kovall, Adam Jerzy Piastowski, Adrian Maksymilian Józef Alatriste, Jack von Horn, Aleksander Damian von Thorn-Chojnacki, Akrypa Rabotowicz von Primisz, Helwetyk Romański, Marek von Thorn-Chojnacki, Tomasz Ivo Hugo.
Komentarze
Adrian Maksymilian Józef Alatriste
Co do jerów, zawsze miałem problem z ich wymową. nie potrafiłem stworzyć w swojej mowie głoski która brzmiała by krócej. Może nagrałbyś kilka słów z jerami i wstawił? Przydałoby mi się to! Dzięki. :)
Odpowiedz Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Nagrałbym, ale się wstydzę... a tak naprawdę nie mam jak :(

Jery nie są najgorsze. Staraj się wymawiać "mocniej" spółgłoski stojące przed nimi. Gorzej jest z jerem miękkim.
Odpowiedz Permalink
Adam Jerzy Piastowski
Gut artikel! To chyba zrozumieją wszyscy, nawet nie włączając specjalnie słownika ;)
Odpowiedz Permalink
Adrian Maksymilian Józef Alatriste
A gdyby zamiast wymawiać ''mocniej'' wydłużyłbym spółgłoskę przed jerem, to osiągnąłbym ten sam efekt? Na zasadzie kontrastu pewnie tak, ale czy poprawnie by to brzmiało?
Odpowiedz Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Nie jestem ekspertem, ale oddam głos ekspertom: Tersa Friedelówna i Czesław Łapicz "Język staro- cerkiewno- słowiański", Toruń 2013.

"Podstawową cechą tych głosek była krótkość, [...] były więc krótsze od innych samogłosek krótkich. Ta cecha jerów jest na tyle istotna, że powinna być uwzględniona w wymowie. Natomiast sprawą mniej ważną jest ich barwa. W sumie wymowa jerów sprawia nieco trudności, [...] Wymowa jeru [twardego] po spółgłosce dźwięcznej nie jest trudna: wystarczy podkreślić dźwięczność głoski, by usłyszeć po niej krótki element samogłoskowy. Trudniej wymawia się jer twardy po spółgłosce bezdźwięcznej, ale i tutaj wyraźne wyeksponowanie tej spółgłoski daje efekt akustyczny w postaci słyszalnej po spółgłosce krótkiej samogłoski. Podobnie wymawia się jer miękki, z tym, że należy zmiękczyć poprzedzającą spółgłoskę i tę miękkość wyraźnie zaakcentować; osiągnie się to realizując [jer miękki] jako krótkie i: sz'v'c' (szv[c])." str. 31, "System samogłoskowy: Jery - charakterystyka i wymowa".
Odpowiedz Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Błąd: Naturalnie podany przykład sz'v'c' oznacza pozycję jerów miękki (znak ').
Odpowiedz Permalink
Marek von Thorn-Chojnacki
Bardzo pouczające.Ja tam nawet nie odważę się spróbować.
Odpowiedz Permalink
Adrian Maksymilian Józef Alatriste
Śmiem twierdzić, że jery to współcześnie najtrudniejsze głoski do wymówienia. No cóż, jak ogarnę to może sam wrzucę jakieś nagrywki.
Odpowiedz Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Ooo, byłoby cudowanie :)

Ale nie ma czemu się dziwić. Nie znam się na język słowiański, ale obecnie nie ma chyba języka słowiańskiego dysponującego jerami.
Odpowiedz Permalink
Tomasz Ivo Hugo
A ja z zaciekawieniem przeczytałem artykuł :)
Zaciekawiło mnie głównie to, że "nowy" język (sugeruję się nazwą "nowoteutoński") się skomplikował względem "starego".
Odpowiedz Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Nie wszystkie języki dążą do redukcji, przykładem może być, jeśli się nie mylę, litewski :)
Odpowiedz Permalink
Adrian Maksymilian Józef Alatriste
W litewskim nawet nowe przypadki powstają, gdzie ogółem jest tendencja do zanikania. :)
Odpowiedz Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Własnie. A weźmy na warsztat taki angielski, całkowicie zredukowany ze szczątkową deklinacją zaimków.
Odpowiedz Permalink
Adrian Maksymilian Józef Alatriste
Standard jeśli chodzi o języki germańskie, przykład języka którego aktualnie się uczę - norweski. Tylko dwa przypadki. :)
Odpowiedz Permalink
Gotfryd Slavik de Ruth
Witam
Czasem to ja nie ogarniam, tego zaminowania Vlaka do języka, ale faktem jest że zawsze wychodzi fajnie i spoko :)
Permalink
Vladimir ik Lihtenštán
Tylko człowiek wykształcił język, w którym potrafi wyrażać pojęcia abstrakcyjne, to wystarczy, żebym się nim fascynować. A dodatkowo sama konwencja języka, którą można tworzyć, zmieniać i naginać.
Odpowiedz Permalink

Musisz się zalogować, by móc dodawać komentarze.