Projekt Konstytucji Księstwa Sarmacji

W Imię Boga Wszechmogącego!
My, Piotr Mikołaj, Książę Sarmacji i Naród Sarmacki,
— chcąc zapewnić pomyślny rozwój Korony Sarmackiej w duchu Prawdy, Sprawiedliwości i Dobra,
— pragnąc zagwarantować zachowanie wolności oraz podstawy dla ustanowienia powszechnego dobrobytu,
— pomni doświadczeń Państwa Sarmackiego oraz odpowiedzialności za Jego dalsze losy,
ustanawiamy niniejszą Konstytucję jako pierwszą w Państwie ustawę oraz kartę praw i swobód Narodu.

Rozdział I
KSIĘSTWO SARMACJI

Art. 1. [Zasada państwa prawa]

1. Księstwo Sarmacji jest państwem prawa.
2. Wszyscy obywatele są równi wobec prawa.

Art. 2. [Ustrój polityczny]

1. Władza zwierzchnia należy do Księcia i Narodu.
2. Ustrój Księstwa Sarmacji opiera się na podziale i równowadze władzy wykonawczej, władzy ustawodawczej i władzy sądowniczej.
3. Władzę wykonawczą sprawuje Rząd, władzę ustawodawczą — Sejm, a władzę sądowniczą — Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny.
4. Gwarantem podziału i równowagi władz jest Książę. Organami pomocniczymi Księcia są Senat, Strażnik Pieczęci i Trybunał Szlachty.
5. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Art. 3. [Herb, barwy i hymn]

1. Herbem Księstwa Sarmacji jest wizerunek Orła Białego w tarczy dwudzielnej w słup, której prawe pole jest barwy czerwonej, a lewe — niebieskiej.
2. Barwami Księstwa Sarmacji są kolory biały, czerwony i niebieski.
3. Hymnem Księstwa Sarmacji jest Pieśń Wielkiej Sarmacji.
4. Herb, barwy i hymn podlegają ochronie prawnej.

Art. 4. [Stolica]

1. Stolicą Księstwa Sarmacji jest Grodzisk.
2. Siedzibą Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i Prokuratury Generalnej jest Genosse–Wanda–Stadt.

Art. 5. [Język urzędowy]

1. Językiem urzędowym jest język polski.
2. Prawo miejscowe może ustanawiać dodatkowy język urzędowy na obszarze swojego obowiązywania.

Rozdział II
ŹRÓDŁA PRAWA

Art. 6. [Katalog źródeł prawa]

1. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa są, w hierarchii ważności:
   1. Konstytucja,
   2. ratyfikowane umowy międzynarodowe,
   3. ustawy i dekrety z mocą ustawy,
   4. rozporządzenia wykonawcze,
   5. prawo miejscowe na obszarze swojego obowiązywania.
2. Warunkiem wejściem w życia powszechnie obowiązującego prawa jest jego należyte ogłoszenie.

Art. 7. [Rozporządzenia i akty prawa miejscowego]

1. Rozporządzenia wykonawcze są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w Konstytucji lub ustawie i w celu jej wykonania.
2. Upoważniony organ nie może przekazać swoich kompetencji do wydania rozporządzenia wykonawczego innemu organowi.

Rozdział III
WOLNOŚCI, PRAWA I OBOWIĄZKI
CZŁOWIEKA I OBYWATELA

Art. 8. [Wolność]

1. Wolność człowieka podlega ochronie prawa.
2. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Art. 9. [Pozbawienie wolności]

1. Pozbawienie lub ograniczenie wolności następuje jedynie na postawie wyroku sądowego wskutek dopuszczenia się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.
2. Tymczasowe pozbawienie wolności następuje na podstawie postanowienia sądu lub innego organu wskazanego ustawą. Tymczasowo pozbawiony wolności lub w niej ograniczony przez podmiot inny, niż sąd winien być niezwłocznie przekazany do dyspozycji sądu. Jeżeli w ciągu 48 godzin od chwili pozbawienia lub ograniczenia wolności nie zostanie wydane sądowe postanowienie o tymczasowym pozbawieniu lub ograniczeniu wolności, wolność zostaje niezwłocznie przywrócona.

Art. 10. [Gwarancje wolności]

1. Gwarantuje się wolność wyrażania poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Cenzura prewencyjna i koncesjonowanie środków przekazu są zakazane. Zapewnia się uzasadniony dostęp niepublicznej prasy do państwowego systemu informatycznego.
2. Gwarantuje się wolność sumienia i wyznania.
3. Gwarantuje się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się.
4. Gwarantuje się swobodę zawierania umów.
5. Gwarantuje się wolność poruszania się po terytorium Księstwa Sarmacji oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.
6. Gwarantuje się wolność zgromadzeń i zrzeszania się.

Art. 11. [Ograniczenia gwarancji wolności]

1. Wolność wyboru miejsca zamieszkania i pobytu przez cudzoziemców może być ograniczona, a nawet wyłączona przez ustawę.
2. Dostęp niepublicznej prasy do państwowego systemu informatycznego, wolność i ochrona tajemnicy komunikowania się, wolność poruszania się po terytorium Księstwa Sarmacji, wyboru miejsca zamieszkania i pobytu oraz zasada swobody umów mogą być ograniczone wyłącznie przez ustawę, w zakresie, w jakim ograniczenie nie narusza istoty tych wolności i praw.

Art. 12. [Własność]

1. Księstwo Sarmacji chroni własność i prawo dziedziczenia.
2. Własność może być ograniczona wyłącznie w drodze ustawy, w zakresie, w jakim ograniczenie nie narusza istoty tego prawa.
3. Wywłaszczenie dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie ustawy, za pełnym odszkodowaniem i godziwym zadośćuczynieniem.

Art. 13. [Ustrój gospodarczy]

1. Ustrój gospodarczy opiera się na prywatnej własności środków produkcji oraz wolnorynkowej konkurencji.
2. Koncesjonowanie działalności gospodarczej jest zakazane.
3. Zapewnia się uzasadniony dostęp podmiotów gospodarczych do państwowego systemu informatycznego. Dostęp ten może być ograniczony wyłącznie na podstawie ustawy, w zakresie, w jakim ograniczenie nie narusza istoty konkurencji.

Art. 14. [Finanse publiczne]

1. Wydatki publiczne dokonywane są na podstawie prawa.
2. Nakładanie podatków oraz innych danin publicznych następuje wyłącznie w drodze ustawy.

Art. 15. [Prawo do sprawiedliwego procesu]

1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i niezwłocznego rozpatrzenia jego sprawy przez niezawisły sąd.
2. Każdy ma prawo do obrony. Nikt nie może być zmuszony do świadczenia przeciwko sobie. Nie dopuszcza się czynu zabronionego, kto składa fałszywe wyjaśnienia w sprawie, w której jest oskarżonym.
3. Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Art. 16. [Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza]

Każdy ma prawo do pełnego odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza publicznego w związku z wykonywaniem przez niego władztwa publicznego.

Art. 17. [Obywatelstwo]

1. Obywatel nie może utracić obywatelstwa, chyba że:
   1. sam się go zrzeknie,
   2. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu na karę banicji,
   3. poświadczył nieprawdę we wniosku o nadanie obywatelstwa,
   4. nie brał udziału w trzech kolejno po sobie następujących państwowych wyborach i referendach,
   5. uzyskał obywatelstwo państwa obcego,
   6. sprawuje lub objął funkcję publiczną w państwie obcym.
2. Ustawa określa zasady nadawania i odbierania obywatelstwa, mając na celu zapobieżenie jego uzyskaniu lub posiadaniu przez osoby, których związek z Księstwem Sarmacji jest znikomy.

Art. 18. [Prawa wyborcze]

1. Wszyscy obywatele mają bierne i czynne prawo wyborcze do Sejmu oraz pochodzących z wyboru organów władzy jednostek samorządu terytorialnego.
2. Wszyscy obywatele mają prawo do udziału w państwowych i samorządowych referendach i plebiscytach.
3. Prawo miejscowe może przewidywać, że nowi mieszkańcy będą mogli korzystać z biernego i czynnego prawa wyborczego do pochodzących z wyboru organów władzy jednostek samorządu terytorialnego oraz z prawa do udziału w samorządowych referendach i plebiscytach po okresie nie dłuższym, niż trzy miesiące od dnia zamieszkania w jednostce samorządu terytorialnego.
4. Prawa wyborcze oraz do udziału w plebiscytach i referendach nie przysługują obywatelowi pozbawionemu tych praw prawomocnym wyrokiem sądu.

Art. 19. [Prawo do pełnienia funkcji publicznych]

1. Obywatel ma do prawo pełnienia funkcji publicznych.
2. Ustawa określa zasady niepołączalności funkcji publicznych.
3. Prawo miejscowe może przewidywać, że nowi mieszkańcy będą mogli korzystać prawa do pełnienia funkcji publicznych w organach władzy jednostek samorządu terytorialnego po okresie nie dłuższym, niż trzy miesiące od dnia zamieszkania w jednostce samorządu terytorialnego.
4. Prawo do pełnienia funkcji publicznych nie przysługuje obywatelowi pozbawionemu tego prawa prawomocnym wyrokiem sądu.

Art. 20. [Szlachta i arystokracja]

1. Obywatel nie może utracić tytułu arystokratycznego lub szlacheckiego, chyba że:
   1. sam się go zrzeknie,
   2. utracił obywatelstwo,
   3. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo, jeżeli ustawa tak stanowi,
   4. uzyskał obywatelstwo państwa obcego,
   5. uzyskał tytuł arystokratyczny, szlachecki lub równorzędny w państwie obcym,
   6. sprawuje lub objął funkcję publiczną w państwie obcym,
   7. w sposób rażący lub uporczywy sprzeniewierzył się treści złożonej przysięgi, co zostało stwierdzone orzeczeniem Trybunału Szlachty.
2. W razie zniesienia tytułu arystokratycznego lub szlacheckiego obywatel otrzymuje tytuł co najmniej równorzędny.

Art. 21. [Obowiązki człowieka]

1. Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Księstwa Sarmacji.
2. Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

Art. 22. [Obowiązki obywatela]

Obowiązkiem obywatela jest wierność Księstwu Sarmacji oraz troska o dobro wspólne.

Art. 23. [Obowiązki w systemie informatycznym]

1. Zakres obowiązkowych czynności elektronicznych podejmowanych przez obywatela w państwowym systemie informatycznym ogranicza się do potwierdzania co trzydzieści dni swojej aktywności w państwowym systemie informatycznym.
2. Prawo, a także działania faktyczne funkcjonariuszy właściwego urzędu książęcego, z zastrzeżeniem braku sprzeczności tych działań z powszechnie obowiązującym prawem, mogą przewidywać istnienie innych czynności elektronicznych podejmowanych w państwowym systemie informatycznym, od których dokonania uzależnione jest funkcjonowanie w systemie gospodarczym. Jednakże czynności takie nie mogą warunkować ani funkcjonowania obywatela w państwowym systemie bankowym, ani pozbawienia go własności.

Rozdział IV
KSIĄŻĘ

Art. 24. [Książę]

1. Książę stoi na czele Księstwa Sarmacji.
2. Osoba Księcia jest nietykalna.
3. Książę sprawuje władzę dożywotnio.

Art. 25. [Prerogatywy książęce]

1. Książę:
   1. reprezentuje Księstwo Sarmacji,
   2. jest gwarantem ciągłości władzy państwowej i niepodległości Księstwa Sarmacji,
   3. jest najwyższym zwierzchnikiem i naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych,
   4. jest dysponentem państwowych systemów informatycznych stojącym na straży ich udostępniania organom i instytucjom wskazanym przez prawo,
   5. wydaje dekrety z mocą ustawy,
   6. przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych państw obcych i organizacji międzynarodowych,
   7. uznaje i cofa uznanie państwom obcym,
   8. podpisuje, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe,
   9. wypowiada wojnę i zawiera pokój.
2. Książę, w drodze postanowienia:
   1. powołuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Księstwa Sarmacji w państwach obcych i przy organizacjach międzynarodowych,
   2. zarządza państwowe wybory, referenda i plebiscyty oraz ogłasza ich wyniki,
   3. skraca kadencję Sejmu,
   4. powołuje i odwołuje asesorów, sędziów i prokuratorów,
   5. powołuje i odwołuje Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Trybunału Konstytucyjnego i Prokuratora Generalnego,
   6. powołuje i odwołuje Hetmana Wielkiego,
   7. stosuje prawo łaski,
   8. nadaje obywatelstwo,
   9. nadaje i odbiera ordery i odznaczenia Księstwa Sarmacji,
   10. nadaje, odbiera lub obniża tytuły szlacheckie i arystokratyczne,
   11. wyznacza swojego następcę,
   12. na okres swojej nieobecności powołuje Regenta lub Radę Regencyjną, sprawujących w jego imieniu władzę książęcą,
   13. abdykuje.
3. Książę, w drodze rozporządzenia, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej:
   1. ustanawia i znosi ordery i odznaczenia państwowe,
   2. ustanawia i znosi tytuły szlacheckie i arystokratyczne,
   3. ogłasza abolicję i amnestię,
   4. określa zasady sukcesji, chociażby wyłączały one przepis o równości obywateli wobec prawa.
4. Książę, w drodze rozporządzenia, w zakresie w jakim nie narusza ono istoty konstytucyjnych praw i wolności, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, określa sposób funkcjonowania:
   1. państwowych stron internetowych,
   2. państwowych systemów informatycznych, w szczególności systemów ewidencji ludności, bankowego i gospodarczego,
   3. państwowych miejsc publicznych, w szczególności oficjalnej agencji prasowej, listy dyskusyjnej, forum, tablicy ogłoszeń oraz miejsc służących do porozumiewania się wielu osób w czasie rzeczywistym.
5. Książę, w drodze rozporządzenia, w zakresie kompetencji, o których mowa w ustępie poprzednim, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, ustanawia i znosi urzędy książęce oraz powołuje i odwołuje osoby stojące na ich czele.

Art. 26. [Rozporządzenia Księcia i urzędów książęcych]

1. Książę, Hetman Wielki i naczelnicy urzędów książęcych wydają rozporządzenia na zasadach określonych w Konstytucji.
2. Książę może wydawać, uchylać i zmieniać rozporządzenia, do wydania których upoważnieni są Hetman Wielki i naczelnicy urzędów książęcych.

Rozdział V
ORGANY POMOCNICZE KSIĘCIA

Art. 27. [Senat]

1. Senat jest najwyższym organem kontroli państwowej.
2. Senat kontroluje działalność:
   1. organów władzy publicznej, za wyjątkiem Księcia, Strażnika Pieczęci i sądów, z punktu widzenia legalności, gospodarności, celowości i rzeczowości,
   2. innych jednostek organizacyjnych i podmiotów w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki publiczne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz Korony.

Art. 28. [Skład i prace Senatu]

1. Prawo do wchodzenia w skład Senatu przysługuje Książętom–Seniorom i arystokratom Księstwa Sarmacji.
2. Pracami Senatu kieruje Marszałek powoływany i odwoływany przez Księcia z grona senatorów.
3. Organizację oraz tryb działania Senatu określa ustawa.

Art. 29. [Komisja śledcza]

1. Senat może powołać komisję śledczą do zbadania określonej sprawy.
2. Tryb działania komisji śledczej określa ustawa.

Art. 30. [Strażnik Pieczęci]

1. Strażnik Pieczęci postanawia w sprawie użycia pieczęci Księstwa Sarmacji.
2. Jeżeli Strażnik Pieczęci w terminie dwudziestu jeden dni nie podejmie decyzji w sprawie użycia pieczęci, o użyciu pieczęci decyduje Senat.
3. Użycia pieczęci Księstwa Sarmacji wymagają:
   1. powoływanie i odwoływanie sędziów, asesorów i prokuratorów,
   2. powoływanie i odwoływanie Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Trybunału Konstytucyjnego i Prokuratora Generalnego,
   3. zmiana Konstytucji w drodze ustawy konstytucyjnej,
   4. przeprowadzenie referendum w sprawie zmiany Konstytucji w drodze referendum.
4. Strażnik Pieczęci sprawuje swój urząd dożywotnio. Nie można go pozbawić urzędu, chociażby wskutek prawomocnego wyroku sądu.
5. Strażnik Pieczęci wyznacza swojego następcę. Jeżeli następca nie został wyznaczony, a urząd został opróżniony, następcę wyznacza Książę.
6. Urząd Strażnika Pieczęci można łączyć z innymi funkcjami publicznymi.
7. Urzędu Strażnika Pieczęci nie można łączyć z godnością Księcia i senatora.

Art. 31. [Skład Trybunału Szlachty]

1. W skład Trybunału Szlachty wchodzą:
   1. dwaj członkowie powoływani i odwoływani przez Księcia spośród sędziów,
   2. członek, powoływany i odwoływany przez Księcia spośród senatorów.
2. Pracami Trybunału Szlachty kieruje Prezes powoływany i odwoływany przez Księcia z grona członków Trybunału.

Art. 32. [Kompetencje Trybunału Szlachty]

1. Trybunał Szlachty większością głosów, na zasadach słuszności, orzeka w sprawach honorowych toczących się przeciwko szlachcicom lub arystokratom. W razie równości głosów rozstrzyga Książę.
2. Trybunał Szlachty:
   1. orzeka w zakresie dopuszczalności obniżenia albo pozbawienia tytułu arystokratycznego lub szlacheckiego,
   2. wymierza kary honorowe.
3. Wymierzenie kary honorowej nie może skutkować pozbawieniem obywatela jakichkolwiek praw, za wyjątkiem naruszenia jego dobrego imienia.

Art. 33. [Postępowanie przed Trybunałem Szlachty]

1. Sądowa kontrola orzeczeń Trybunału Szlachty ogranicza się do badania zgodności postępowania z przepisami prawa.
2. Zasady postępowania przed Trybunałem Szlachty określa ustawa.

Rozdział VI
RZĄD

Art. 34. [Rząd]

1. Rząd sprawuje władzę wykonawczą niezastrzeżoną dla innych organów władzy publicznej.
2. W skład Rządu wchodzą Kanclerz i odpowiedzialni przed nim ministrowie. W skład Rządu mogą wchodzić odpowiedzialni przed Kanclerzem podkanclerzy i wiceministrowie.

Art. 35. [Kompetencje Kanclerza]

Kanclerz:

1. kieruje pracami Rządu,
2. określa w drodze rozporządzenia ustrój i zasady funkcjonowania Rządu w granicach ustawowo przyznanych Rządowi kompetencji,
3. powołuje i odwołuje ministrów,
4. powołuje i odwołuje podkanclerzych i wiceministrów,
5. wydaje rozporządzenia na zasadach określonych w Konstytucji,
6. może wydawać, uchylać i zmieniać rozporządzenia, do wydawania których upoważnieni są ministrowie.

Art. 36. [Kompetencje ministrów]

Ministrowie:

1. kierują pracami ministerstw,
2. wydają rozporządzenia na zasadach określonych w Konstytucji.

Art. 37. [Sposób powoływania Kanclerza]

1. Kanclerza powołuje:
   1. Sejm w drodze uchwały,
   2. Sejm w drodze uchwały odwołującej dotychczasowego Kanclerza.
2. Kanclerz składa dymisję Rządu niezwłocznie po rozpoczęciu obrad przez nowo wybrany Sejm.
3. Kanclerz pełni obowiązki do chwili zaprzysiężenia nowego Kanclerza.

Art. 38. [Interpelacje i zapytania]

Kanclerz oraz ministrowie mają obowiązek udzielania w ciągu czternastu dni odpowiedzi na interpelacje i zapytania posłów, senatorów oraz grupy co najmniej dziesięciu procent obywateli.

Rozdział VII
SEJM

Art. 39. [Sejm]

1. Władzę ustawodawczą sprawuje Sejm.
2. Sejm składa się z dziewięciu posłów.
3. Wybory do Sejmu są powszechne, bezpośrednie, równe, proporcjonalne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.
4. Kadencja Sejmu trwa trzy miesiące, licząc od dnia zwołania Sejmu na obrady. Książę zwołuje obrady Sejmu na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów.

Art. 40. [Procedowanie Sejmu]

1. Obradom Sejmu przewodniczy Marszałek wybierany przez Sejm z grona posłów. Wybór Marszałka przeprowadza Książę.
2. Sejm podejmuje uchwały zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby posłów, chyba że Konstytucja, ustawa albo uchwała Sejmu przewiduje inną większość.
3. Sejm uchwala swój regulamin.

Art. 41. [Proces ustawodawczy]

1. Inicjatywę ustawodawczą posiadają Książę, Kanclerz, posłowie, Senat, osoby stojące na czele krajów oraz grupa co najmniej dziesięciu procent obywateli.
2. Sejm uchwala ustawę zwykłą większością głosów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość.
3. Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę do podpisu Księciu. W ciągu czternastu dni Książę podejmuje decyzję o jej podpisaniu lub odrzuceniu.

Art. 42. [Ratyfikacja umów międzynarodowych]

1. Sejm, w drodze uchwały przyjętej zwykłą większością głosów, wyraża zgodę na ratyfikację umowy międzynarodowej oraz jej wypowiedzenie, jeżeli umowa dotyczy:
   1. pokoju, sojuszy, układów politycznych lub układów wojskowych,
   2. wolności lub praw określonych w Konstytucji,
   3. członkostwa Księstwa Sarmacji w organizacji międzynarodowej,
   4. spraw uregulowanych w ustawie.
2. Sejm, w drodze uchwały przyjętej zwykłą większością głosów, wyraża zgodę na wypowiedzenie wojny i zawarcie pokoju.

Art. 43. [Dekrety z mocą ustawy]

1. Książę niezwłocznie po wydaniu dekretu z mocą ustawy przedstawia go Sejmowi do rozpatrzenia.
2. Dekret z mocą ustawy traci moc, jeśli Sejm, w drodze uchwały podjętej zwykłą większością głosów w terminie dwudziestu jeden dni od dnia przedstawienia dekretu do rozpatrzenia, nie wyrazi zgody na jego dalsze obowiązywanie.
3. Dekret z mocą ustawy wydany ponownie w tej samej sprawie jest nieważny, jeżeli z okoliczności wynika, że jego wydanie ogranicza prawo Sejmu do rozpatrywania dekretów z mocą ustawy.

Art. 44. [Ustawa konstytucyjna]

1. Sejm uchwala ustawę konstytucyjną większością co najmniej dwóch trzecich głosów liczby posłów.
2. Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę konstytucyjną do podpisu Księciu. W ciągu czternastu dni Książę podejmuje decyzję o jej podpisaniu lub odrzuceniu.

Art. 45. [Skrócenie kadencji]

1. Skrócenie kadencji Sejmu następuje wskutek:
   1. uchwały Sejmu podjętej większością głosów liczby posłów,
   2. referendum.
2. Skrócenie kadencji Sejmu może nastąpić wskutek wygaśnięcia co najmniej połowy mandatów poselskich przez upływem kadencji.

Rozdział VIII
REFERENDUM I PLEBISCYT

Art. 46. [Referendum]

1. Referendum można przeprowadzić w sprawach:
   1. zmiany Konstytucji w drodze referendum,
   2. zatwierdzenia ustawy konstytucyjnej,
   3. zatwierdzenia ustawy albo dekretu z mocą ustawy,
   4. skrócenia kadencji Sejmu.
2. Referendum w sprawie zatwierdzenia aktu normatywnego nie zarządza się, jeżeli nie został on podpisany przez Księcia albo jeżeli nie nastąpiło wymagane prawem użycie pieczęci Księstwa Sarmacji.
3. Referendum przeprowadza się z inicjatywy Księcia, a w sprawach zatwierdzenia aktu normatywnego także jeżeli przepis wprowadzający ten akt tak stanowi.
4. Wynik referendum jest wiążący.

Art. 47. [Plebiscyt]

1. Plebiscyt można przeprowadzić w sprawach, w których nie przeprowadza się referendum.
2. Plebiscyt przeprowadza się z inicjatywy Księcia albo na wniosek Sejmu lub co najmniej dziesięciu procent obywateli.
3. Wynik plebiscytu nie jest wiążący.

Art. 48. [Prawo wyborcze]

Referenda i plebiscyty są powszechne, bezpośrednie i równe oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.

Rozdział IX
SĄD, TRYBUNAŁ I PROKURATURA

Art. 49. [Organy sądowe]

1. Władzę sądowniczą sprawują Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny.
2. Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny wydają wyroki w imieniu Księcia.

Art. 50. [Sąd Najwyższy]

1. Sąd Najwyższy orzeka we wszystkich sprawach niezastrzeżonych dla Trybunału Konstytucyjnego przez Konstytucję.
2. Sąd Najwyższy stwierdza ważność wyborów, referendów i plebiscytów. Sędziemu wyznaczonemu przez Prezesa Sądu Najwyższego umożliwia się dostęp do państwowych systemów informatycznych niezbędny do stwierdzenia prawidłowości głosowań.
3. W skład Sądu Najwyższego wchodzą wszyscy sędziowie i asesorzy.
4. Pracami Sądu Najwyższego kieruje Prezes Sądu Najwyższego.

Art. 51. [Trybunał Konstytucyjny]

1. Trybunał Konstytucyjny większością głosów sędziów orzeka o zgodności praw z prawami wyższego rzędu oraz określa ich powszechnie obowiązującą wykładnię. W razie równości głosów rozstrzyga głos Prezesa Trybunału Konstytucyjnego.
2. Trybunał Konstytucyjny w sprawach, o których mowa w ustępie poprzednim, orzeka na wniosek zainteresowanego albo z urzędu na wniosek jednego z sędziów.
3. W skład Trybunału Konstytucyjnego wchodzą wszyscy sędziowie.
4. Pracami Trybunału Konstytucyjnego kieruje Prezes Trybunału Konstytucyjnego.

Art. 52. [Sędziowie, asesorzy i prawnicy]

1. Sędziowie orzekają we wszystkich sprawach, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
2. Asesorzy mogą orzekać w postępowaniach przed Sądem Najwyższym, jeżeli ustawa tak stanowi.
3. Obywatele o nieposzlakowanej opinii, którzy nie są sędziami lub asesorami a posiadają wyższe wykształcenie prawnicze świata rzeczywistego mogą, jeżeli szczególne okoliczności tego wymagają, orzekać w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, jeżeli ustawa tak stanowi.

Art. 53. [Zasada niezawisłości]

1. Sędziowie i asesorzy są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom.
2. Sędziom i asesorom przysługuje godziwe wynagrodzenie.

Art. 54. [Prokuratura Generalna]

1. Prokuratura Generalna strzeże praworządności, prowadzi postępowania przygotowawcze w sprawach karnych i o wykroczenia oraz popiera oskarżenia w sprawach publicznoskargowych.
2. Pracami Prokuratury Generalnej kieruje Prokurator Generalny.
3. Prokuratorom przysługuje godziwe wynagrodzenie.

Art. 55. [Ustrój sądów i prokuratury]

Ustrój sądów i prokuratury oraz zasady postępowania sądowego i przygotowawczego określa ustawa.

Rozdział X
SAMORZĄD TERYTORIALNY

Art. 56. [Struktura terytorialna]

1. Księstwo Sarmacji tworzą kraje oraz Terytorium Koronne.
2. Krajami są Gellonia, Teutonia, Wandystan i kraje ustanawiane przez Księcia w drodze rozporządzenia.
3. Książę może znieść kraj, w drodze rozporządzenia, jeżeli:
   1. mieszkańcy kraju nie wyrazili wobec tego sprzeciwu w drodze referendum, w którym wzięła udział co najmniej połowa uprawnionych do głosowania,
   2. w kraju zamieszkuje mniej, niż dwudziestu obywateli.

Art. 57. [Wyłączne kompetencje Księstwa Sarmacji]

Do wyłącznych kompetencji Księstwa Sarmacji należą sprawy:

1. konstytucyjnych organów władzy państwowej,
2. tworzenia i znoszenia organów administracji państwowej,
3. sądownictwa,
4. polityki zagranicznej i stosunków międzynarodowych,
5. terytorium państwowego i granicy państwowej,
6. podstaw ustroju jednostek samorządu terytorialnego,
7. państwowych wyborów i referendów,
8. konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności,
9. ochrony porządku konstytucyjnego,
10. sił zbrojnych i bezpieczeństwa zewnętrznego,
11. systemu bankowego, w tym emisji pieniądza,
12. systemu gospodarczego, w tym określania norm produkcji,
13. ochrony konkurencji,
14. imigracji, emigracji, ekstradycji i deportacji,
15. ewidencji ludności, gruntów, działalności gospodarczej i osób prawnych,
16. własności państwowej,
17. obywatelstwa,
18. tytułów arystokratycznych i szlacheckich,
19. zasad postępowania sądowego i przygotowawczego.

Art. 58. [Kompetencje wspólne]

1. Do kompetencji wspólnych Księstwa Sarmacji i jednostek samorządu terytorialnego Księstwa Sarmacji należą sprawy:
   1. własności publicznej i zamówień publicznych,
   2. współpracy jednostek samorządu terytorialnego z jednostkami samorządu terytorialnego państw obcych,
   3. ustanawiania i znoszenia jednostek samorządu terytorialnego,
   4. terytoriów i granic jednostek samorządu terytorialnego,
   5. miejsc publicznych, w tym stron internetowych i miejsc wymiany informacji,
   6. ochrony porządku publicznego i prokuratury,
   7. świadczeń publicznych i podatków,
   8. prawa cywilnego, prawa karnego,
   9. ochrony dorobku materialnego i kulturowego,
   10. kartografii i nazewnictwa geograficznego,
   11. tytułów honorowych, godności, orderów i odznaczeń wiążących się ze składaniem przysiąg lub ślubowań.
2. W sprawach należących do kompetencji wspólnych jednostki samorządu terytorialnego mogą być upoważnione do wykonywania przepisów prawa państwowego w części lub całości lub wydawania prawa miejscowego w celu wykonania przepisów prawa państwowego.

Art. 59. [Kompetencje wspierające]

1. Do wspierających kompetencji Księstwa Sarmacji należą sprawy:
   1. promocji i polityki informacyjnej,
   2. wspierania wszechstronnego rozwoju gospodarczego, kulturalnego i społecznego,
   3. zapewniania równości szans,
   4. zabezpieczenia społecznego,
   5. orderów i odznaczeń.
2. Przepisy prawa państwowego wydane w celu realizacji wspierających kompetencji wiążą wyłącznie organy władzy państwowej.

Art. 60. [Ustrój jednostek samorządu terytorialnego]

1. Prawo miejscowe określa szczegółowo ustrój jednostek samorządu terytorialnego. Nie stosuje się przepisu o równości obywateli wobec prawa, w zakresie w jakim prawo miejscowe przewiduje istnienie krajowych urzędów sprawowanych dożywotnio, nie pochodzących z wyboru, których obecność w krajowym porządku prawnym wynika z ustalonej tradycji. Jednakże, zakres kompetencji takich urzędów nie może naruszać istoty równości obywateli wobec prawa.
2. Prawo miejscowe wydaje się ponadto we wszystkich sprawach z wyłączeniem spraw należących do:
   1. kompetencji wyłącznych Księstwa Sarmacji,
   2. kompetencji wspólnych Księstwa Sarmacji i jednostek samorządu terytorialnego, które zostały uregulowane przepisami prawa państwowego.

Rozdział XI
ROZWIĄZANIE SEJMU I STANY NADZWYCZAJNE

Art. 61. [Rozwiązanie Sejmu]

1. Książę, w drodze postanowienia, w sytuacji zagrożenia prawidłowego funkcjonowania państwa, może rozwiązać Sejm, niezwłocznie zarządzając nowe wybory. Kanclerz z chwilą rozwiązania Sejmu zostaje odwołany z mocy prawa, a Książę powołuje nowego Kanclerza albo sam przejmuje jego kompetencje.
2. Sejm nowej kadencji nie może zostać rozwiązany.

Art. 62. [Stan nadzwyczajny]

Książę, za zgodą Prezesa Sądu Najwyższego albo Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, w drodze rozporządzenia, w sytuacji szczególnego zagrożenia prawidłowego funkcjonowania państwa, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające może wprowadzić stan nadzwyczajny: stan wojenny lub stan wyjątkowy.

Art. 63. [Działania podczas stanu nadzwyczajnego]

1. Działania podjęte przez Księcia w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego muszą odpowiadać stopniowi zagrożenia i powinny zmierzać do jak najszybszego przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa.
2. Książę w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego nie może:
   1. zmieniać przepisów Konstytucji,
   2. zawieszać przepisów Konstytucji, chyba że stanowi ona inaczej.
3. Książę w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego może:
   1. powoływać i odwoływać Kanclerza albo sam przejmować jego kompetencje,
   2. wprowadzać zarząd komisaryczny w krajach i terytoriach koronnych oraz zawieszać ich konstytucyjną i ustawową autonomię,
   3. zawieszać konstytucyjne prawo rychłego oddania pozbawionego wolności lub w niej ograniczonego do dyspozycji sądu,
   4. zawieszać konstytucyjne wolności, o których mowa w art. 10, 12, 13, 14 i 16, z wyjątkiem przepisu art. 10 ust. 2,
   5. zawieszać bieg terminu, o którym mowa w art. 43 ust. 2.

Art. 64. [Czas]

1. Stan nadzwyczajny nie może trwać dłużej niż trzydzieści dni, chyba że za zgodą Sejmu.
2. W terminie trzech miesięcy od zakończenia stanu nadzwyczajnego nie można wprowadzić go ponownie, chyba że za zgodą Sejmu.

Rozdział XII
ZMIANA KONSTYTUCJI

Art. 65. [Zmiana Konstytucji]

Zmiana Konstytucji następuje:

1. w drodze ustawy konstytucyjnej,
2. w drodze referendum przeprowadzonego z inicjatywy Księcia.